Cmentarz żydowski w Sochaczewie

Kto tu spoczywa

Na cmentarzu spoczywają cadykowie z rodziny Bornsteinów, której nazwisko zapisuje się też jako Borensztajn. Nad ich grobem stoi ohel, czyli budowla osłaniająca miejsce pochówku. Przy szukaniu informacji o rodzinie warto uwzględnić obie pisownie nazwiska, bo opracowania posługują się różnymi wariantami.

W początkowym okresie chowano tu także zmarłych ze społeczności żydowskiej Warszawy. Nekropolia służyła więc nie tylko mieszkańcom Sochaczewa.

Historia nekropolii

Początki cmentarza przypadają najprawdopodobniej na przełom XV i XVI wieku, choć wzmianki o jego istnieniu pochodzą dopiero z drugiej połowy XVI wieku (według Wikipedii).

Zniszczenia z czasów II wojny światowej pogłębiła dewastacja w okresie PRL. Dzisiejszy stan nekropolii jest skutkiem strat z obu tych okresów. Odbudowa ohelu i odsłonięcie pomników przypadły na późniejsze lata:

Data	Wydarzenie
1989 r.	Monument ku pamięci ofiar Holocaustu, dar Żydów z Izraela.
1989-1990	Odbudowa ohelu Bornsteinów (Borensztajnów).
1991 r.	Odsłonięcie ściany płaczu, symbolicznego pomnika ofiar Holocaustu.

W bibliografii cmentarza znajdują się „Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce” Przemysława Burcharda (1990) oraz „Cmentarze żydowskie w Warszawie” Ignacego Schipera (1938).

Zachowane nagrobki i pomniki

Na cmentarzu przetrwały nieliczne nagrobki, z których najstarszy pochodzi z 1810 r. Przy oglądaniu terenu warto odróżnić te pozostałości dawnej nekropolii od odbudowanego ohelu i późniejszych pomników. Ohel osłania grób cadyków, a pomniki zbiorowo upamiętniają ofiary Holocaustu.

Wiek najstarszego ocalałego nagrobka nie wskazuje początku pochówków. Wzmianki o cmentarzu są znacznie wcześniejsze, a zachowane kamienie przedstawiają tylko część jego historii. Ich obecna liczba nie pozwala też ocenić, ilu zmarłych tu pochowano.

Przy fotografowaniu dobrze jest osobno zapisywać daty widoczne na nagrobkach i daty odsłonięcia pomników. Ułatwi to późniejsze opisanie zdjęć bez mylenia różnych wydarzeń.

Odwiedziny i dojazd

Celem dojazdu jest ulica Sierpniowa w Sochaczewie. W nawigacji wpisz pełną nazwę cmentarza wraz z nazwą miasta, a trasę pieszą lub samochodową sprawdź z miejsca, z którego wyruszasz.

O możliwość odwiedzin i aktualne zasady wejścia zapytaj w urzędzie miasta. Ustal godziny wejścia w konkretnym dniu oraz to, czy potrzebne jest wcześniejsze uzgodnienie. Przy planowaniu przyjazdu radziłbym zacząć od terminu wizyty na cmentarzu, a potem dopasować do niego pozostałe punkty pobytu. Na miejscu stosuj się do wskazówek dla odwiedzających.

Historię miasta uzupełnia opis Muzeum Ziemi Sochaczewskiej w naszym przewodniku.

Krótkie odpowiedzi o cmentarzu

Gdzie znajduje się cmentarz żydowski w Sochaczewie?

Przy ulicy Sierpniowej. Nekropolia zajmuje 2,8 ha.

Z którego roku pochodzi najstarszy zachowany nagrobek?

Z 1810 r.

Gdzie szukać dalszych informacji o nekropolii?

Opis cmentarza można znaleźć na portalu Wirtualny Sztetl, a sochaczewskie inskrypcje zebrano na portalu Wirtualny Cmentarz.

Fot. Soheaux, Public domain, Wikimedia Commons