Jacek Hugo-Bader

Kim jest Jacek Hugo-Bader?

Jacek Aleksander Hugo-Bader pisze reportaże prasowe i książki, jest też scenarzystą i reżyserem filmów dokumentalnych. W 1981 roku ukończył studia pedagogiczne. Uczył historii, pracował w szkole specjalnej, był pedagogiem szkolnym i socjoterapeutą w poradni małżeńskiej. Podejmował też prace fizyczne i zajęcia w handlu: był ładowaczem na kolei, wagowym w skupie trzody chlewnej i sprzedawcą w sklepie spożywczym.

Od 1982 roku działał w opozycji demokratycznej. Był ostatnim szefem kolportażu podziemnej Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej „Solidarności”. Do zadań tej struktury należały wydawanie tygodnika „Wola” oraz druk pisma „Tygodnik Mazowsze”. Rozprowadzaniem prasy zajmował się początkowo również w „Gazecie Wyborczej”. W 1991 roku wygrał konkurs, dzięki któremu dołączył do działu reportażu tej gazety. Pracę w redakcji zakończył w 2022 roku, przechodząc na emeryturę. W tym samym roku rozpoczął prowadzenie audycji „Plac na rozdrożu” w Radiu 357.

W jego reportażach szczególne miejsce zajęły kraje byłego ZSRR. W 2011 roku podróżował autostopem z Magadanu do Jakucka, a relacje w postaci tekstów i nagrań ukazywały się na bieżąco w gazecie. Z tych materiałów oraz nowych reportaży powstały „Dzienniki kołymskie”, wydane w grudniu tego samego roku.

Jego metody reporterskie wywoływały spory. Podczas Marszu Niepodległości w 2016 roku podjął próbę prowokacji dziennikarskiej, charakteryzując się na osobę czarnoskórą (blackface). Późniejszy reportaż, według Wikipedii, stał się przedmiotem skargi Bawera Aondo-Akaa do Rady Etyki Mediów, złożonej za pośrednictwem Ordo Iuris. Skarżący określił publikację jako ksenofobiczną.

Związek z miastem

Sochaczew jest miejscem urodzenia Jacka Hugo-Badera. Przyszedł na świat 9 marca 1957 roku; tę datę podaje Wikidata. Jego późniejsze zajęcia, działalność opozycyjna i praca reporterska należą do szerszej biografii autora, wykraczającej poza historię miasta.

Lekturę jego książek można połączyć ze zwiedzaniem Sochaczewa. Przy planowaniu spaceru śladami pisarza szukałbym jednak dokumentów wiążących go z konkretnymi adresami. Samo miejsce urodzenia nie wyznacza takiej trasy. Przystanki na spacerze po mieście proponowałbym dobierać według zainteresowań: historią, koleją lub architekturą sakralną.

Osobny spacer po mieście możesz zaplanować, korzystając z opisu Muzeum Ziemi Sochaczewskiej. Pełna nazwa placówki to Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą. Jeśli interesujesz się koleją, sięgnij do opisu Muzeum Kolei Wąskotorowej.

Przy układaniu trasy poświęconej miejscowym świątyniom przydadzą się opisy:

• kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny,
• kościoła Matki Boskiej Różańcowej,
• kościoła św. Józefa Robotnika.

Dokonania

Jacek Hugo-Bader otrzymał Grand Press w 1999 i 2003 roku. W 2014 roku prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

„Biała gorączka” przyniosła mu w 2010 roku Nagrodę Bursztynowego Motyla im. Arkadego Fiedlera oraz nominację do Nagrody Literackiej Gdynia. „Dzienniki kołymskie” zdobyły w 2012 roku nagrodę „Czwarty Żywioł”. O jej przyznaniu zdecydowała publiczność 9. Festiwalu Podróżników Trzy Żywioły w Krakowie. Nominacje do Nagrody Literackiej „Nike” otrzymały „W rajskiej dolinie wśród zielska” w 2013 roku oraz „Skucha” w 2017 roku.

„W rajskiej dolinie wśród zielska” wydano po raz pierwszy w 2002 roku; wydanie z 2010 roku ukazało się nakładem Czarnego.

Książka	Rok wydania
„W rajskiej dolinie wśród zielska”	2002
„Biała gorączka”	2009
„Dzienniki kołymskie”	2011
„Chłopcy z motylkami”	2013
„Długi film o miłości. Powrót na Broad Peak”	2014
„Skucha”	2016
„Audyt”	2018
„Szamańska choroba”	2020

Hugo-Bader odpowiadał też za scenariusz i reżyserię filmów dokumentalnych. „Ślad po mezuzie” pochodzi z 1998 roku, a „Zamek”, należący do cyklu „Nasz spis powszechny”, z 2002 roku. W 2007 roku powstał film „Jacek Hugo-Bader. Korespondent z Polszy”. Osobom zainteresowanym warsztatem reportera poleciłbym porównanie książki z dokumentem, zwłaszcza sposobu opowiadania słowem i obrazem.

Upamiętnienie

O miejskie formy upamiętnienia Jacka Hugo-Badera pytaj w Urzędzie Miejskim w Sochaczewie lub lokalnych instytucjach kultury. Jeśli szukasz tablicy, ulicy nazwanej jego imieniem lub wystawy, poproś o dokładną nazwę miejsca, adres i dokument opisujący inicjatywę.

Z jego dorobkiem możesz zapoznać się przez książki i filmy dokumentalne. W katalogu bibliotecznym szukaj nazwiska autora albo wybranego tytułu, a dostępność egzemplarza sprawdź przed wizytą. Na początek wybrałbym „Dzienniki kołymskie”; podczas lektury proponowałbym zwrócić uwagę na sposób przedstawiania rozmówców.

Jeżeli pobyt w mieście łączysz z wydarzeniem literackim lub wizytą w muzeum, termin, godziny otwarcia i ceny biletów sprawdź na stronie organizatora albo instytucji. W ogłoszeniu o spotkaniu autorskim sprawdź datę wydarzenia i zasady udziału.

Pytania o Jacka Hugo-Badera

Czy Jacek Hugo-Bader urodził się w Sochaczewie?

Tak, urodził się w Sochaczewie.

Czy przed dziennikarstwem pracował jako nauczyciel?

Tak, uczył historii i pracował w szkole specjalnej. Był też pedagogiem szkolnym.

Jaką książkę napisał po podróży z Magadanu do Jakucka?

„Dzienniki kołymskie”.

Fot. Radek Kołakowski, CC0, Wikimedia Commons